|
Asperger is een stoornis die met autisme
te maken heeft. Het gaat hierbij om kinderen, jongeren en
volwassenen die over een behoorlijke intelligentie
beschikken, verbaal heel vaardig zijn, maar zich slechts
zeer beperkt in kunnen leven in de situatie van anderen.
Het gedrag doet autistiform aan in de wijze waarop men met
emotie omgaat. Er is geen of zeer weinig wederkerig
contact, het lijkt eenrichtingsverkeer. Oogcontact wordt
liever vermeden. Men leeft in een eigen wereldje, zit vast
aan eigen routines, blijkt niet in staat om rekening te
houden met anderen of om enigszins soepel om te gaan met
kleine veranderingen.
Verbale
vaardigheid met Asperger
Op de verbale vaardigheid kan men zich
vergissen. Iemand met asperger is spraakzaam en lijkt
daardoor contact te leggen. Merkbaar is echter dat
onderwerpen vaak stereotiep zijn, een gesprek draait al
snel naar een bepaald onderwerp toe. Ook houdt de persoon
in kwestie weinig rekening met antwoorden die hij terug
krijgt. Hij vertelt, praat zelf, vraagt weinig, heeft niet
echt oog voor zijn gesprekspartner. Signalen om een gesprek
te beëindigen worden slecht opgepakt, zo ook signalen
van desinteresse, of wendingen om op een ander onderwerp
over te stappen.
Aangeleerde
sociale vaardigheid
Sociale vaardigheid kan best aanwezig
zijn, maar is vaak wat houterig en stereotiep, aangeleerd.
Het ontbreekt aan spontaan eigen initiatief. Duidelijk is
ook dat het toepassen van sociale vaardigheden moeite kost.
In één op één contact vallen
kenmerken minder op, maar sociaal contact binnen een groep
kost veel moeite. Iemand met asperger mist overzicht, kan
niet goed inschatten hoe de onderlinge contacten en
relaties lopen en slaat vaak de plank mis als hij probeert
om ook mee te doen.
Ontkenning
eigen gedrag
Iemand met asperger laat zich slecht
aanspreken op eigen gedrag. Als geprobeerd wordt om aan te
geven dat er iets fout gelopen is of bepaalde eigenschappen
als onprettig worden ervaren wordt met een ontkenning
gereageerd. Zaken zijn niet zo, zijn niet gebeurd of
toevallig een enkele keer, maar dat is nu niet meer zo. Als
er fouten gemaakt worden ligt dit aan anderen of aan
omgevingsfactoren. Aansturen en bijstellen van gedrag is
daardoor heel moeilijk.
|
|
Beperkte controle over eigen
gedrag
Controle over eigen gedrag en met name
eigen frustraties kan beperkt zijn. Scheldpartijen en
uitingen van drift komen regelmatig voor en worden
vervolgens toegeschreven aan anderen of ontkend. Ook het
tijdsbesef is beperkt. Het zelfstandig handhaven van een
dagritme, het nakomen van verplichtingen, op tijd aanwezig
zijn levert problemen op. De algemene indruk kan dan
dusdanig slecht zijn, dat het behouden van werk mislukt.
Scholieren worden gemakkelijk uit lessen verwijderd,
aangemerkt als onhandelbaar.
Letterlijke
taalopvatting
Ondanks een goede taalontwikkeling wordt
de taal vooral letterlijk opgevat. Spreekwoorden en
zegswijzen vormen een probleem. Details zijn van belang en
kunnen tot hevige discussies leiden. Bijkomende emoties
worden niet goed begrepen en vaak genegeerd. Taal wordt
echter wel ingezet om tot onderhandeling te komen en daar
kan iemand met asperger behoorlijk vaardig in zijn.
Onmogelijkheid tot liegen
De realiteit wordt vaak aangepast en
ontkend, vooral waar het om negatieve informatie gaat. De
waarheid wordt dan beslist geweld aangedaan, maar
strategisch liegen en sociaal handig verantwoordelijkheid
omzeilen kan iemand met asperger niet. Pogingen om een
acceptabele smoes te verzinnen mislukken vaak. Waarheid
wordt ook gemeld waar men beter kan zwijgen.
Gerien van der Stam
GZ-Psycholoog (NIP)
|
