Faalangst

Letterlijk betekent faalangst angst om te falen, dus om fouten te maken. En, omdat de meeste mensen liever geen fouten maken is faalangst iets waar velen op enig moment in hun leven mee te maken hebben. De wens om tot een goede prestatie te komen is niet altijd even sterk aanwezig, sommige zaken zijn belangrijker dan andere.

Haalbaarheid van succes

Ook de haalbaarheid om aan gestelde eisen te voldoen verschilt; sommige taken worden als heel lastig ervaren, andere zijn makkelijk.Faalangst, haalbaarheid van succes en belang dat met dit succes gemoeid is vertonen een duidelijke samenhang. Onbelangrijke zaken die bovendien makkelijk zijn leveren totaal geen faalangst op, maar ze nodigen ook niet uit tot het leveren van een inspanning. Er zal gepresteerd worden met de gedachte “Het loopt allemaal wel los en het komt vanzelf in orde”. Als de eisen echter zo hoog zijn dat de prestatie niet haalbaar is zal men geneigd zijn er niet aan te beginnen. De heersende gedachte zal dan zijn “Laat maar want dat kan ik helemaal niet”. Een ideale prestatie wordt geleverd bij de gedachte “Dit kan ik, maar dan moet ik er wel echt mijn best voor doen”. Het gaat dan om eisen die weliswaar inspanning vergen, maar wel als haalbaar worden ervaren. Faalangst ontstaat wanneer de belangen die op het spel staan hoog zijn en de taak ervaren wordt als nauwelijks haalbaar.

Effecten van faalangst

Onder invloed van faalangst is men niet in staat om die prestatie te leveren die men normaal gesproken zou kunnen neerzetten. Onder invloed van stress raakt de normale informatieverwerking geblokkeerd. Men kan zich zaken niet of onvoldoende herinneren, niet slagvaardig reageren of doelmatig handelen. Faalangst is dus lastig, vooral voor wie hier vaak last van heeft.

Faalangst verhelpen

Wie vaak last heeft van faalangst kan daar zeker veel aan verhelpen. Individueel of tijdens een cursus kunnen zowel kinderen als jeugdigen en volwassenen leren om angstblokkades te voorkomen.

Faalangst, een nieuwe remedie

Vaak wordt faalangst behandeld met behulp van een faalangstreductietraining. Daarin wordt met behulp van cognitieve strategieën geprobeerd om hulpmiddelen te creëren die een andere wijze van denken over een situatie mogelijk maakt. Dit helpt echter maar ten dele. Als paniek toeslaat en men een gevoel krijgt te blokkeren en niet meer na te kunnen denken zijn de nieuw verworven gedachtes ook niet meer beschikbaar. Toepassing van EMDR verhelpt echter juist dit probleem. Het grijpt in op eerdere faalervaringen of opgeslagen rampscenario’s en haalt er de emotionele lading van af.

Tips voor faalangs

Bedenk wat de reële gevolgen zijn van falen en probeer daar oplossingen voor te verzinnen. Falen is dan nog steeds vervelend, maar niet meer het einde van de wereld.
Iedereen maakt fouten, waarom zou je zelf perfect zijn. Gun uzelf de kans om van je fouten te leren.
Een complimentje over een mooi cijfer is voor een kind heel fijn, maar jubel niet te veel. Een kind kan hoge cijfers als zo belangrijk ervaren dat het van zichzelf allemaal tienen eist en dus faalangst ontwikkelt.
Geef je fouten ruiterlijk toe en stimuleer kinderen om dit ook te doen. Het maakt omgaan met kritiek een stuk makkelijker. Zo leg je de lat op normale hoogte.
Durf ook naar jezelf aan te geven waar je tevreden over mag zijn en geniet daar van. Op een later tijdstip kunnen dan mogelijke verbeteringen overwogen worden.

Gerien van der Stam
GZ-Psycholoog (NIP)