|
Ieder kind krijgt met de dood te maken.
Het kan daarbij gaan om een vogel, een huisdier, iemand uit
de straat, een oma, een van de ouders of om een broertje of
zusje. Voor volwassenen kan het heel moeilijk/verwarrend
zijn als kinderen zonder duidelijke aanleiding met
onverwachte vragen over de dood komen. Het kan ook goed
voorkomen dat kinderen helemaal niet reageren op een
sterfgeval uit de omgeving. Veel ouders/opvoeders weten te
weinig over wat dood in een kinderleven betekent. Dit kan
leiden tot misverstanden en onbegrip waar een kind lange
tijd (soms zijn hele leven) last van kan houden.
Definitie van rouw
Wanneer we het hebben over
‘rouwen' bedoelen we een proces waarbij iemand
langzaam leert omgaan met het verdriet, de pijn, de angst,
de woede en het schuldgevoel veroorzaakt door de dood van
een dierbare persoon.
Rouwverwerking bij kinderen
Je kunt bij een kind zien dat hij over
het algemeen minder goed in staat is dan een volwassene om
pijn en verdriet wat langer te verdragen. Er speelt echter
nog wat meer. Een kind laat zich ook eerder afleiden en
leeft meer in het hier en nu. Hij kan op het ene moment
heel verdrietig zijn en op een ander moment weer vrolijk
buiten spelen. Dit leidt bij de omgeving nogal eens tot
onbegrip. Verder reageert een kind vaak met allerlei
symptomen op de dood van een ouder wat sterk lijkt op de
symptomen van een ‘neurotisch conflict'. Het kind kan
denken dat de andere ouder hem ook zal verlaten en daardoor
moeilijk in slaap kunnen komen of claimend gedrag vertonen.
Het kind kan ook overdreven hard gaan werken of extra
helpen, omdat het schuldgevoelens heeft over zijn aandeel
in de dood van de geliefde. Het kind kan daarbij opstandig
gedrag gaan vertonen, wat kan komen door een verlangen om
bij de overleden persoon te kunnen zijn. Slechte
schoolprestaties kunnen wijzen op een ‘niet
begrijpen'. Helaas worden de genoemde symptomen lang niet
altijd opgevat als uitingen van rouw, wat heel nadelig voor
het kind kan zijn.
|
|
Rouwverwerkingsfasen
Over het algemeen zijn er bij kinderen
grotendeels dezelfde fasen/patronen te herkennen,
namelijk:
Het is niet mogelijk om te zeggen in
welke fase een kind, waarvan de ouder/een ander dierbaar
iemand overleden is, na een bepaalde tijd zit. Een jaar na
het overlijden kan het kind bijvoorbeeld in fase 5 zitten,
maar dat hoeft niet. Uit onderzoek is wel gebleken dat door
adequate hulp een kind de fasen beter kan doorlopen.
Uiting van rouw
Kinderen uiten rouw niet alleen
gedragsmatig, er kunnen zich ook allerlei lichamelijke
kenmerken voordoen. Bekend zijn slapeloosheid, slecht eten,
bedplassen, duimzuigen, buikpijnklachten. Deze klachten
verdwijnen weer naarmate het rouwproces vordert.
Hulp bij rouwverwerking
Sta als ouder en begeleider open voor
gesprek, maar forceer dit niet. Betrek het kind overal bij,
geef open en eerlijk informatie, ook over eventuele eigen
gevoelens van verdriet. Respecteer de nuchterheid en
afstand die een kind op enig moment toont, het kan dit
nodig hebben als bescherming tegen emotie die te veel, te
heftig is.
Gerien van der Stam
GZ-Psycholoog (NIP)
|
