Kinderen en Scheiding

Natuurlijk ga je er als ouders vanuit dat je kinderen zullen opgroeien in een stabiele gezinssituatie. Samen zul je er als ouders alles aan willen doen om hen een fijne jeugd te bezorgen en die ontwikkelingskansen te bieden die ze nodig hebben om later hun plek in te nemen in de volwassen maatschappij. Toch blijkt dat dit plaatje steeds vaker wordt verstoord. Zeer veel huwelijken en andere duurzame relaties vallen uit elkaar voor de kinderen volwassen zijn. Dat alle betrokkenen, zowel ouders als kinderen, hier gevolgen van ondervinden spreekt voor zich.

Kinderen binnen een scheiding
Kinderen nemen binnen dit probleem echter een aparte plaats in. Ze hebben geen stem in een op handen zijnde scheiding, ze kunnen dit proces niet stoppen of bevorderen. Ze worden wel geconfronteerd met een situatie die voor hen dreigend is. Immers ouders zijn voor kinderen de eerste bron van zekerheid die ze in hun leven ontmoeten. Al is de sfeer niet altijd optimaal en maken ouders ruzie, kinderen gaan er van uit dat het weer in orde komt, een scheiding komt voor hen dus altijd onverwacht. Zelfs op latere leeftijd wensen kinderen vaak ondanks alles nog dat hun ouders weer bij elkaar komen, dat het gezin weer hersteld wordt.

Praktische problemen van een scheiding
Een scheiding stelt kinderen vaak voor een praktisch probleem. Hoe zal hun leefsituatie er nu uit zien, bij wie zullen ze wonen en wanneer en hoe zullen ze de andere ouder ontmoeten. Vragen die veel onzekerheid met zich meebrengen, vooral ook wanneer kinderen het idee krijgen dat ze zelf keuzes hierin moeten maken. Kiezen bij wie je wilt wonen betekent kiezen welke ouder jouw voorkeur heeft, dus kiezen tussen je vader en je moeder. Dit is een onmogelijke keuze, want als kind wens je ze beide. Maak deze keuze dus als ouders zelf en besef daarbij dat kinderen behoefte hebben aan rust, regelmaat en aan een vaste woonplek. Regelingen die te vaak wisselen van verblijfplaats tussen de ene en de andere ouder brengen veel onrust te weeg. Kinderen leven dan als het ware uit een koffertje, alsof ze constant op reis zijn.

Kinderen schuldig aan scheiding
Omdat opvoeding vaak de nodige discussie met zich mee brengt en zo onderwerp kan worden van echtelijke ruzie voelen kinderen zich schuldig over een scheiding. Ze hebben de indruk dat ze niet gehoorzaam genoeg zijn geweest, dat ze te veeleisend waren naar hun ouders. Schuldgevoel en schaamte kunnen hun verdere ontwikkeling negatief beïnvloeden. Voor ouders is het belangrijk om regelmatig te herhalen dat de scheiding niets te maken heeft of had met de kinderen en dat beide ouders hen nog even lief en belangrijk vinden.

Gevolgen van scheiding
Verdriet ervaren van je vader of moeder is voor een kind ongewoon en maakt daardoor enorm indruk. Het kan er voor zorgen dat het kind zelf zijn boosheid en verdriet over de ontstane situatie niet meer kan uiten. Het wil papa of mama niet nog meer belasten, is bang dat er dan nog veel meer zaken fout zullen gaan. Spanning zorgt er soms voor dat kinderen zich jonger gedragen dan hun kalenderleeftijd. Ze gaan bijvoorbeeld weer in hun broek plassen, zijn ’s nachts niet meer zindelijk, durven niet meer alleen te blijven etc.

Beide ouders schuldig
De ouder die de scheiding in gang zet, of het gezin verlaat wordt vaak gezien als de agressor. Kinderen zullen zich in de regel loyaal opstellen naar degene die zij als onschuldig ervaren en de ander afwijzen. In dit proces is juist de houding van die andere ouder van belang. Het beeld dient in het belang van de kinderen bijgesteld te worden naar het meer neutrale idee van “waar twee vechten hebben twee schuld”.

Hulp rondom een scheiding
Op tijd hulp inroepen, zodat kinderen hun spanningen, boosheid en verdriet goed kwijt kunnen en ouders leren om binnen deze voor hen lastige situatie daadwerkelijk in het belang van hun kinderen te handelen is van groot belang. Eventuele mediation is soms wenselijk.